Vayu Nervous System Reset: wat is het, waarom, voor wie en hoe werkt het?

Inleiding

Ons zenuwstelsel is niet gemaakt om de hele dag “aan” te staan. Toch is dat precies hoe veel mensen hun dag ervaren: een volle agenda, een hoofd dat blijft draaien en een lichaam dat voortdurend licht gespannen is. Het onderscheid tussen werkstand en herstelstand raakt dan langzaam uit beeld.

In mijn Yoga Therapy studie aan de Vivekananda Yoga University (VaYU) verdiep ik mij in hoe yoga en ademtechnieken het zenuwstelsel kunnen helpen beter te schakelen tussen die twee standen. Die kennis neem ik mee in mijn yogatherapiegroepen, de mindfulness lessen in mijn studio in station Breda en in workshops, zoals de Vayu Nervous System Reset in Italië.

1. Wat is een nervous system reset?

Een nervous system reset is een korte, gerichte pauze voor je zenuwstelsel.

Je geeft je lichaam bewust de boodschap: het is veilig genoeg om uit de actiestand te komen en richting herstel te bewegen.

Zo’n reset bestaat meestal uit drie eenvoudige bouwstenen:

* gronden: voelen hoe je lichaam de vloer, mat of stoel raakt

* ademen: rustiger ademen, vaak met een langere uitademing dan inademing

* ondersteunen: houdingen waarin je niets hoeft “vast te houden”, vaak zittend of liggend

Het is geen spectaculaire oefening van buitenaf, maar een subtiele herkalibratie van binnenuit.

2. Waarom zou je een nervous system reset willen?

Ons autonome zenuwstelsel kent grofweg twee hoofdlijnen:

* actiestand (sympathisch): klaar om te reageren, hartslag en adem omhoog, spieren meer spanning, focus naar buiten

* herstelstand (parasympathisch): rust, vertering en immuunsysteem krijgen ruimte, spanning mag dalen

Veel mensen brengen een groot deel van de dag door in een milde actiestand: deadlines, zorg voor anderen, voortdurende prikkels, licht verhoogde alertheid. Het lichaam krijgt nauwelijks nog expliciet de kans om te “leren” dat het ook mag herstellen.

Dat zie je vaak terug in:

* onrustige of oppervlakkige slaap

* gespannen nek, schouders of kaak

* sneller overprikkeld of geëmotioneerd zijn

* moeite met ontspannen, zelfs als er tijd is

* een aanhoudend gevoel van “altijd aan staan”

Een nervous system reset helpt je zenuwstelsel opnieuw ervaren hoe de herstelstand voelt. Dat is prettig op het moment zelf en het vergroot op de langere termijn je vermogen om te schakelen tussen inspanning en ontspanning.

Onderzoek sluit hier mooi bij aan. Studies naar langzame, regelmatige ademhaling (bijvoorbeeld rond zes ademhalingen per minuut) laten zien dat dit de hartslagvariabiliteit (HRV) kan verhogen, wat wordt gezien als een teken van meer parasympatische activiteit en betere stressregulatie. Onderzoek naar diafragmatische ademhaling en yoga-breathwork laat daarnaast zien dat deze vormen van ademen stress, angst en lichamelijke stressmarkers kunnen verlagen, en bijdragen aan meer innerlijke rust.

Kort gezegd: wat je tijdens zo’n reset ervaart als “meer ruimte en kalmte”, zie je in onderzoek vaak terug als een zenuwstelsel dat beter kan herstellen.

3. Voor wie is een nervous system reset geschikt?

Een nervous system reset is geen medische behandeling, maar kan een waardevolle ondersteuning zijn naast reguliere zorg. In mijn praktijk zie ik vooral dat het helpend is voor mensen die:

* veel stress of spanning ervaren, en moeite hebben om “uit” te schakelen

* herstellen van ziekte, operatie of een intensieve periode (in overleg met arts of behandelaar)

* leven met chronische klachten, vermoeidheid of pijn, en zoeken naar zachte, haalbare manieren om het systeem te kalmeren

* regelmatig klachten hebben zoals gespannen nek en schouders, druk in het hoofd of slecht inslapen

* werken in beroepen met hoge cognitieve of emotionele belasting (zorg, onderwijs, bedrijfsleven, creatieve sector)

* mindfulness beoefenen, maar het lastig vinden om het ook in het lichaam te verankeren

In de yogatherapie lessen en mindfulness groepen zie ik vaak dat mensen gaandeweg beter kunnen reguleren: sneller merken dat ze “aan” staan, en concrete handvatten hebben om weer af te bouwen.

Belangrijk: bij medische klachten of ernstige psychische problematiek is het altijd nodig eerst met je arts of behandelaar te overleggen. Yoga en nervous system resets zijn dan aanvullend, niet in plaats van.

4. Hoe werkt een Vayu Nervous System Reset in de praktijk?

In mijn lessen en workshops gebruik ik de term Vayu Nervous System Reset voor een zachte, praktische reset die je ook thuis kunt oefenen.

Een eenvoudige mini-sequence:

Stap 1 – Gronden

Ga zitten of liggen.

Voel bewust je voeten op de grond, of het contact van je rug, bekken of benen met de ondergrond.

Je hoeft niets te veranderen, alleen registreren wat je voelt.

Stap 2 – Adem vertragen

Adem rustig in door je neus in 4 tellen.

Adem uit in 6 tellen.

Laat de adem zoveel mogelijk vanzelf stromen, zonder forceren.

Blijf 2 tot 5 minuten bij dit ritme. Als dit te veel is, verkort je gewoon het aantal tellen, zolang de uitademing maar iets langer blijft dan de inademing.

Stap 3 – Spanning zachter laten worden

Ontspan je kaken, laat je tong los in je mond.

Voel of je schouders een fractie kunnen zakken.

Blijf met je aandacht bij de uitademing en het contact met de grond.

Dit is een eenvoudige, maar effectieve manier om je lichaam te laten ervaren: het is veilig genoeg om een stukje spanning los te laten.

In de yogatherapie lessen en mindfulness groepen bouwen we hierop voort, met houdingen die het lichaam dragen, specifieke ademtechnieken en momenten van stille waarneming. In workshops, zoals de sessie in Italië, koppelen we de ervaring expliciet aan wat we weten uit de yogatraditie en uit modern onderzoek.

Tot slot

Een nervous system reset is geen luxe, maar onderhoud. Je vraagt de hele dag veel van je zenuwstelsel. Het helpt enorm als je ook traint in zakken, voelen en langzamer ademen.

Wil je dit graag eens begeleid ervaren, in een yogatherapie traject, een mindfulness groep of in een workshop rondom nervous system reset, stuur me gerust een bericht of spreek me aan in de studio in station Breda.

Deze blog is geschreven door Marlies Tobias, MSc student Yoga Therapy aan de Vivekananda Yoga University (VaYU) en oprichter van Yoga Academy You are the Buddha, gevestigd in station Breda.