Yoga & mindfulness  bij Long COVID: praktijkevaluatie 

Het onderzoek in het kort

 

Titel

Practice-Based Evaluation of an 8-Week Yoga and Mindfulness Program for People with Long COVID

 

Auteurs

Marlies Tobias, MSc(c)

Geertruid Marres, MD PhD

 

Onderzoeksopzet

Een mixed-methods, praktijkgerichte evaluatie zonder controlegroep.

 

Deelnemers

75 volwassenen met Long COVID, verwezen vanuit twee fysiotherapiepraktijken.

 

Programma

Acht weken, met wekelijks één groepssessie van zestig minuten.

 

Doel

De haalbaarheid en door deelnemers gerapporteerde ervaringen onderzoeken van een pacing-informed yoga- en mindfulnessprogramma.

 

Wat hield het programma in?

 

De sessies combineerden:

•⁠  ⁠rustige, aangepaste beweging;

•⁠  ⁠ademobservatie en zorgvuldig gedoseerde ademoefeningen;

•⁠  ⁠mindfulnessmeditatie;

•⁠  ⁠geleide ontspanning;

•⁠  ⁠aandacht voor pacing en energiemanagement;

•⁠  ⁠herkenning van signalen van overbelasting;

•⁠  ⁠reflectie en contact met andere deelnemers.

 

Oefeningen konden liggend, zittend of staand worden uitgevoerd. Deelnemers mochten op ieder moment pauzeren, een houding aanpassen of alleen luisteren.

 

Deelnemers en gegevens

 

In de definitieve evaluatie:

•⁠  ⁠namen 75 deelnemers deel;

•⁠  ⁠was 92% van de deelnemers vrouw;

•⁠  ⁠voltooiden 74 van de 75 deelnemers het programma;

•⁠  ⁠werden 1.659 sessieformulieren verzameld;

•⁠  ⁠werden aanvullende vragenlijsten en open evaluatievragen gebruikt.

 

Niet iedere vraag werd in iedere groep of door iedere deelnemer beantwoord. Daarom wordt bij iedere uitkomst afzonderlijk vermeld hoeveel mensen de vraag beantwoordden.

 

Wat rapporteerden deelnemers?

 

Van de deelnemers die de betreffende vragen beantwoordden:

•⁠  ⁠33 van 33 rapporteerden dat het programma hen had geholpen;

•⁠  ⁠17 van 17 rapporteerden minder stress en angst;

•⁠  ⁠31 van 35 rapporteerden beter met vermoeidheid te kunnen omgaan;

•⁠  ⁠15 van 17 rapporteerden verbetering in mentaal welzijn en veerkracht;

•⁠  ⁠21 van 25 rapporteerden een betere kwaliteit van leven.

 

Deze uitkomsten zijn gebaseerd op zelfrapportage. De verschillende percentages hebben verschillende noemers en mogen niet worden toegepast op alle 75 deelnemers.

 

Ervaren energie binnen een sessie

Bij 65 deelnemers waren 297 gekoppelde metingen beschikbaar van ervaren energie vóór en na een sessie.

De gemiddelde score steeg binnen een sessie van 2,2 vóór de sessie naar 2,7 na de sessie!

 

Bij 69% van de deelnemers was de gerapporteerde energie na sessies gemiddeld hoger.

 

Dit resultaat was statistisch significant in de uitgevoerde analyse. Het toont echter alleen een verschil binnen de sessies. Het bewijst niet dat de algemene belastbaarheid, gezondheid of energie op langere termijn verbeterde.

 

Wat waardeerden deelnemers?

De deelnemers kregen er niet alleen meer energie van, daarnaast is het leuke aan dit programma (deze interventie) is dat deelnemers de sessies als plezierig ervaren. 'Het hoogtepunt van de week'

​

Uit de open antwoorden kwamen onder andere de volgende thema’s naar voren:

•⁠  ⁠adem en ontspanning;

•⁠  ⁠meer bewustzijn van lichamelijke signalen;

•⁠  ⁠eerder herkennen wanneer rust nodig was;

•⁠  ⁠ruimte om zonder prestatiedruk deel te nemen;

•⁠  ⁠sociale herkenning en steun;

•⁠  ⁠oefeningen kunnen aanpassen aan de beschikbare energie;

•⁠  ⁠het gevoel serieus genomen te worden.

 

Deze ervaringen helpen om het programma verder te ontwikkelen. Ze vormen geen bewijs voor medische werkzaamheid.

 

Wat betekenen de resultaten?

De evaluatie suggereert dat een zorgvuldig aangepast, pacing-informed yoga- en mindfulnessprogramma voor geselecteerde deelnemers:

 

•⁠  ⁠uitvoerbaar kan zijn;

•⁠  ⁠binnen individuele energiegrenzen kan worden gevolgd;

•⁠  ⁠overwegend positief werd ervaren;

•⁠  ⁠ondersteuning kan bieden bij rust, zelfmanagement en omgaan met vermoeidheid.

​

Het woord ‘ondersteuning’ is hier belangrijk. De evaluatie onderzocht geen genezing en kan geen causaal effect aantonen.

 

Wat kunnen we niet concluderen?

 

De resultaten bewijzen niet dat het programma:

•⁠  ⁠Long COVID behandelt of geneest;

•⁠  ⁠onderliggende biologische mechanismen verandert;

•⁠  ⁠PEM of een terugval voorkomt;

•⁠  ⁠tot klinisch herstel leidt;

•⁠  ⁠de belastbaarheid structureel vergroot;

•⁠  ⁠voor iedereen met Long COVID veilig of passend is;

•⁠  ⁠beter werkt dan andere begeleiding.

 

Er was geen controlegroep en geen willekeurige toewijzing. De uitkomsten waren voornamelijk zelfgerapporteerd en niet iedere deelnemer beantwoordde iedere vraag.

 

Vervolgonderzoek

Voor uitspraken over effectiviteit is prospectief en gecontroleerd onderzoek nodig, met:

•⁠  ⁠vooraf vastgestelde uitkomstmaten;

•⁠  ⁠een passende vergelijkingsconditie;

•⁠  ⁠systematische follow-up;

•⁠  ⁠zorgvuldige registratie van PEM en mogelijke bijwerkingen;

•⁠  ⁠onderscheid tussen verschillende Long-COVID-profielen;

•⁠  ⁠passende maten voor kwaliteit van leven, zelfmanagement en belastbaarheid.

 

De praktijkevaluatie vormt daarmee geen eindbewijs, maar wel een onderbouwd vertrekpunt voor vervolgonderzoek.

 

Presentaties en erkenning

 

• Symposium on Yoga Research 2023

De eerste evaluatie werd in 2023 gepresenteerd tijdens het Symposium on Yoga Research in Kripalu, Verenigde Staten.

 

• ISLC-PAIS Conference 2026

De definitieve poster werd in augustus 2026 gepresenteerd tijdens de internationale ISLC-PAIS Conference in Amsterdam:

 

"Practice-Based Evaluation of an 8-Week Yoga and Mindfulness Program for People with Long COVID"

 

Marlies Tobias en Geertruid Marres, MD PhD.

 

Tijdens deze conferentie ontving Marlies de Michael Chapman Early Career Award.​​